Mirastan feragat sözleşmesi, ileride mirasçı olacak bir kişinin, mirasını bırakacak kişiyle henüz o kişi hayattayken yaptığı ve mirastaki hakkından vazgeçtiği sözleşmedir. Feragat, bir haktan vazgeçmek demektir. Sözleşme karşılıksız yapılabilir. Mirasçıya para ya da bir mal verilerek de yapılabilir. Feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder; miras açıldığında mirasçılar arasında sayılmaz. Sözleşmenin geçerli olması için resmi şekilde, yani noter ya da sulh hakimi önünde ve iki tanıkla yapılması gerekir. Konu Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 528 ve devamında düzenlenmiştir.
Mirastan feragat sözleşmesi kimler arasında yapılır?
Sözleşmenin bir tarafı mirasbırakandır. Mirasbırakan, öldüğünde malvarlığı mirasçılarına geçecek kişidir. Diğer taraf onun mirasçısıdır; örneğin bir çocuğu ya da eşi.
TMK m. 528’e göre mirasbırakan, bir mirasçısıyla karşılıksız ya da bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Sözleşmenin tarafı mirasbırakanın kendisi olduğu için feragat onun sağlığında yapılır. Mirasbırakan öldükten sonra mirasçıların kendi aralarında yaptıkları bir anlaşma, bu anlamda mirastan feragat sözleşmesi sayılmaz.
Kanun mirasbırakan için bir ehliyet şartı da arar. Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak, ergin olmak ve kısıtlı bulunmamak gerekir. Ayırt etme gücü, kişinin yaptığı işin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilmesidir. Ergin olmak, kabaca reşit olmak demektir. Kısıtlı kişi ise mahkeme kararıyla vesayet altına alınmış kişidir.
Bir örnekle anlatmak gerekirse: Bir anne, çocuklarından birine sağlığında bir daire verir. Çocuk da bunun karşılığında annesinin mirasından feragat eder. Anne öldüğünde bu çocuk mirasçı olarak paylaşıma katılmaz. Daireyi annesinin sağlığında, feragatin karşılığı olarak almıştır.
Karşılıklı ve karşılıksız feragat arasında ne fark var?
Karşılıksız feragatte mirasçı hiçbir şey almadan mirastan vazgeçer. Karşılıklı feragatte ise mirasbırakan, bu vazgeçmenin karşılığı olarak mirasçıya para ya da bir mal sağlar.
Kanun karşılıklı feragat için ayrı bir kural koyar. Bir karşılık sağlanarak yapılan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur. Altsoy, kişinin çocukları, torunları ve onların çocuklarıdır. Yani karşılık alan mirasçının çocukları da, sözleşmede başka bir şey yazmıyorsa, bu feragatten etkilenir.
Karşılıksız feragat için maddede altsoydan açıkça söz edilmez. Bu yüzden sözleşme hazırlanırken feragatin feragat edenin çocuklarını kapsayıp kapsamadığının açıkça yazılması, ileride doğabilecek tereddüdü azaltır.
Feragat edilen pay kime kalır?
Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder. Onun payının kime geçeceği, sözleşmenin kimin lehine yapıldığına bağlıdır. Lehine, burada “yararına” demektir. TMK m. 529 iki durumu birbirinden ayırır.
Birinci durumda feragat belli bir kişi lehine yapılmıştır; örneğin bir kardeşin yararına. Bu kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer. Hükümden düşmek, feragatin sonuç doğurmaması demektir.
İkinci durumda feragat belli bir kişi lehine yapılmamıştır. Kanun bu durumda feragati en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayar. Ortak kök, feragat eden ile diğer mirasçıların bağlandığı ortak üstsoydur. Babasının mirasından feragat eden bir çocuk için bu kişiler örneğin kardeşleridir. Bu kişiler de herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat yine hükümden düşer.
Mirastan feragat sözleşmesi nasıl yapılır?
Mirastan feragat sözleşmesi, kanunda miras sözleşmeleri arasında düzenlenmiştir. Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir (TMK m. 545). Resmi vasiyetname, yetkili bir görevlinin önünde, kanunun aradığı usulle hazırlanan vasiyetnamedir. Süreç adım adım şöyle işler:
- Taraflar sözleşmenin içeriğini belirler. Feragatin karşılıklı mı karşılıksız mı olduğu, karşılık varsa bunun ne olduğu, feragatin belli bir kişi lehine yapılıp yapılmadığı ve altsoyun durumu bu aşamada netleşir.
- Resmi memura başvurulur. Kanuna göre resmi memur sulh hakimi, noter ya da kanunla kendisine bu yetki verilmiş başka bir görevli olabilir.
- İki tanık belirlenir. Fiil ehliyeti bulunmayanlar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri tanık olamaz. Fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilmesidir. Üstsoy ise anne, baba, büyükanne ve büyükbaba gibi kişinin geldiği soydur.
- Taraflar arzularını resmi memura aynı zamanda bildirir. Düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalarlar.
Kanun miras sözleşmesinin geçerliliğini bu şekle bağlar. Bu nedenle aile içinde kendi aralarında imzalanan bir “mirastan vazgeçiyorum” kağıdı, mirasbırakanla birlikte bu şekilde yapılmadıysa kanunun aradığı şartı karşılamaz.
Noterlik masrafı ve harç gibi giderlerin tutarı bu yazıda verilmemiştir. Bu tutarlar değişebilir; başvurmadan önce işlemin yapılacağı noterlikten ya da mahkemeden öğrenilmelidir.
Feragat sözleşmesi sonradan ortadan kaldırılabilir mi?
Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m. 546). Bu kural mirastan feragat sözleşmesi için de geçerlidir. Hükmün aradığı şey, iki tarafın bu konuda yazılı olarak anlaşmasıdır.
Feragat için verilen karşılık diğer mirasçıları nasıl etkiler?
Karşılıklı feragatte mirasbırakan, sağlığında feragat edene bir mal ya da para verir. Verilen değer büyükse diğer mirasçıların hakları etkilenebilir. Kanun bunun için tenkis yolunu tanır. Tenkis, ölçüyü aşan bir kazandırmanın indirilmesi demektir.
Mirasbırakan, feragat eden mirasçıya sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan edimlerde bulunmuşsa, diğer mirasçılar bunun tenkisini isteyebilir (TMK m. 573). Bu cümledeki kavramların karşılıkları şöyledir:
- Tereke, ölen kişinin geride bıraktığı mal, hak ve borçların bütünüdür.
- Edim, burada mirasbırakanın feragat edene verdiği mal ya da paradır.
- Saklı pay, kanunun bazı yakın mirasçılara ayırdığı ve mirasbırakanın bağış ya da vasiyetle onların elinden alamayacağı paydır.
- Tasarruf edilebilir kısım, mirasbırakanın saklı paylara dokunmadan dilediği kişiye bırakabileceği kısımdır.
Bu durumda feragat edenin yalnızca saklı payını aşan miktar tenkise tabi olur. Tenkis sebebiyle geri verme yükümlülüğü doğarsa feragat eden iki yoldan birini seçebilir. Ya tenkise tabi değeri geri verir ya da aldıklarının tamamını terekeye geri verip mirastan feragat etmemiş gibi paylaşmaya katılır.
Saklı payın oranları ayrı bir konudur ve bu yazıda ele alınmamıştır.
Mirasbırakanın borçları varsa feragat eden sorumlu olur mu?
Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder. Kanun ise mirasbırakanın alacaklılarını korumak için ayrı bir kural koyar.
Mirasın açıldığı anda tereke borçları karşılamıyorsa ve borçlar mirasçılar tarafından da ödenmiyorsa, feragat eden ve onun mirasçıları alacaklılara karşı sorumludur (TMK m. 530). Mirasın açılması, mirasbırakanın ölümüdür. Bu sorumluluk sınırsız değildir. Yalnızca mirasbırakanın ölümünden önceki beş yıl içinde feragat için ondan alınan karşılığı kapsar. Tutarı da mirasın açıldığı andaki zenginleşme kadardır. Zenginleşme, alınan karşılık nedeniyle feragat edenin malvarlığında meydana gelen artıştır.
Kısacası sorumluluk, feragat için alınan karşılığa bağlanmıştır ve beş yıl ile sınırlanmıştır.
Mirastan feragat ile reddi miras aynı şey mi?
Değildir. İkisi de kişinin mirasçı olmamasıyla sonuçlanır, ama zamanları ve yapılış biçimleri farklıdır.
Mirastan feragat, mirasbırakanın sağlığında onunla yapılan bir sözleşmedir ve resmi şekilde yapılır. Mirasın reddi ise mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçının tek taraflı beyanıdır. Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Yasal mirasçı, kanunun mirasçı saydığı kişidir. Atanmış mirasçı ise mirasbırakanın vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle mirasçı yaptığı kişidir.
Ret süresi üç aydır (TMK m. 606). Yasal mirasçılar için bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işlemeye başlar. Reddin nasıl yapıldığı ayrı bir yazının konusudur.
Yazı 8 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlı bir değerlendirme olup, somut olaya ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

