Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığı hakkında ne olacağını belirlediği belgedir. Türk Medeni Kanunu vasiyetname için üç şekil tanır: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyet (m. 531). Bunların dışında bir şekil yoktur.
Kısa cevap şudur. Vasiyetname ya noterde ya da sulh hâkimi önünde iki tanıkla resmî olarak düzenlenir ya da baştan sona kendi el yazınızla yazılıp tarih atılarak imzalanır. Sözlü vasiyet yalnızca olağanüstü durumlarda başvurulan bir yoldur. Hangi şekil seçilirse seçilsin, kanunun o şekil için aradığı şartların hepsi yerine gelmelidir. Bir şart eksik kalırsa vasiyetname, mirasçıların açacağı bir davayla iptal edilebilir.
Kimler vasiyetname yapabilir?
Kanuna göre vasiyet yapabilmek için iki şart vardır: ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak (TMK m. 502).
Ayırt etme gücü, kişinin yaptığı işin ne anlama geldiğini ve sonuçlarını kavrayabilmesi demektir. Vasiyetname yapıldığı anda bu güç yoksa, vasiyetname sonradan iptal davasına konu olabilir.
Resmî vasiyetname nasıl yapılır?
Resmî vasiyetname, bir resmî memurun iki tanıkla birlikte düzenlediği vasiyetnamedir. Resmî memur sulh hâkimi, noter ya da kanunla yetki verilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m. 532). Uygulamada en çok bilinen yol noterdir.
Kanunun tarif ettiği sıra şöyledir (TMK m. 533 ve m. 534):
- Vasiyet eden kişi, son arzularını memura anlatır.
- Memur vasiyetnameyi yazar ya da yazdırır. Sonra okuması için vasiyet eden kişiye verir.
- Vasiyet eden kişi metni okur ve imzalar.
- Memur vasiyetnameye tarih koyar ve kendisi de imzalar.
- Tarih ve imzadan hemen sonra vasiyet eden kişi, memurun huzurunda iki tanığa vasiyetnameyi okuduğunu ve metnin son arzularını içerdiğini söyler.
- Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyet eden kişiyi vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini vasiyetnameye yazar ya da yazdırır ve altını imzalar.
Tanıkların vasiyetnamenin içeriğini öğrenmesi gerekmez (TMK m. 534). Tanıklar metnin ne söylediğine değil, beyanın kendi önlerinde yapıldığına ve kişinin durumuna tanıklık eder.
Vasiyet eden kişi okuyamıyor ya da imzalayamıyorsa da resmî vasiyetname yapılabilir. Bu durumda memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur. Kişi metnin son arzularını içerdiğini beyan eder, tanıklar da bunu yazıp imzalar (TMK m. 535). Görme engeli olan ya da okuma yazma bilmeyen biri için kanunun öngördüğü yol budur.
Vasiyetnameyi düzenleyen memur, aslını saklamakla yükümlüdür (TMK m. 537).
Resmî vasiyetnamede kimler tanık olamaz?
Kanun, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur ya da tanık olarak katılamayacak kişileri sayar (TMK m. 536):
- fiil ehliyeti olmayanlar (fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilmesi demektir),
- bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklanmış olanlar,
- okur yazar olmayanlar,
- vasiyet eden kişinin eşi,
- vasiyet eden kişinin üstsoy ve altsoy kan hısımları (anne, baba, büyükanne, büyükbaba gibi önceki kuşaklar ile çocuk ve torun gibi sonraki kuşaklar),
- vasiyet eden kişinin kardeşleri ve bütün bu kişilerin eşleri.
Aynı maddenin ikinci kuralı da önemlidir. Düzenlemeye katılan memura ve tanıklara, onların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz. Kazandırma, vasiyetnameyle birine mal ya da hak bırakmak demektir. Yani tanık olarak çağrılan kişiye ya da onun yakınına aynı vasiyetnameden pay bırakılmaz.
El yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartları nelerdir?
El yazılı vasiyetname için kanunun aradığı şartlar tek cümlededir (TMK m. 538). Vasiyetname:
- yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek,
- başından sonuna kadar vasiyet eden kişinin kendi el yazısıyla yazılmış,
- ve imzalanmış olmalıdır.
Kanun el yazılı vasiyetname için memur ya da tanık aramaz. Buna karşılık şartlar katıdır. Metnin “başından sonuna kadar” el yazısıyla yazılması gerekir. Bilgisayarda ya da daktiloda yazılıp yalnızca altı elle imzalanan bir metin, maddenin sözüne uymaz. Tarihte yalnızca yıl yazmak da maddenin aradığı “yıl, ay ve gün” şartını karşılamaz.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık ya da kapalı olarak notere, sulh hâkimine ya da yetkili memura bırakılabilir (TMK m. 538). Bu bir seçenektir, geçerlilik şartı değildir. Evde saklanan el yazılı vasiyetname de şartları taşıyorsa geçerlidir.
Notere bırakmanın pratik bir sonucu vardır. Noterlik Kanunu m. 69’a göre noter, kendisine bırakılan vasiyetnameleri saklar ve bunu, kişinin ölümü hâlinde bilgi verilmesi için nüfus dairesine yazıyla bildirir. Ölüm bildirilince vasiyetnamenin onaylı örneği, sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet Savcılığına gönderilir. Kanun ayrıca kaza sonucu ya da başkasının kusuruyla yok olan ve içeriği aynen ve tamamen belirlenemeyen vasiyetnamenin hükümsüz kalacağını söyler (TMK m. 543). Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, vasiyetnamenin bir resmî makamda saklanması onun kaybolma ya da bulunamama ihtimalini azaltır. Bu son cümle kanunun sözü değil, iki hükmün birlikte okunmasından çıkan bir değerlendirmedir.
Sözlü vasiyet ne zaman geçerli olur?
Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. Kanun, yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî ya da el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa bu yola başvurulabileceğini söyler (TMK m. 539).
Süreç şöyle işler:
- Vasiyet eden kişi son arzularını iki tanığa anlatır ve onlardan bu beyana uygun bir vasiyetname yazmalarını ya da yazdırmalarını ister.
- Tanıklardan biri, son arzuları yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, imzalar ve diğer tanığa imzalatır.
- İki tanık bu belgeyi vakit geçirmeksizin bir sulh ya da asliye mahkemesine verir. Hâkime, kişiyi vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini ve son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını söyler.
Tanıklar belge yazmadan, vakit geçirmeksizin doğrudan mahkemeye başvurup son arzuları tutanağa da geçirtebilir (TMK m. 540). Kanun burada gün sayısı vermez; “hemen” ve “vakit geçirmeksizin” der.
Kişi askerlik hizmetindeyse teğmen ya da daha yüksek rütbeli bir subay, yurt dışında seyreden bir ulaşım aracındaysa o aracın sorumlu yöneticisi, bir sağlık kurumunda tedavi görüyorsa kurumun en yetkili yöneticisi hâkimin yerine geçer (TMK m. 540).
Sözlü vasiyetteki tanıklar için de resmî vasiyetnamedeki tanık yasakları geçerlidir. Tek fark, burada okur yazar olma şartı aranmamasıdır (TMK m. 539).
Sözlü vasiyet kalıcı değildir. Kişi için sonradan resmî ya da el yazılı vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541).
Vasiyetname sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Vasiyet eden kişi, kanundaki şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapar ve önceki vasiyetnameden her zaman, tamamen ya da kısmen dönebilir (TMK m. 542). Vasiyetnameyi yok ederek de dönmek mümkündür (TMK m. 543).
Önceki vasiyetname kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılırsa, sonraki vasiyetname öncekinin yerini alır. Yeni metnin öncekini yalnızca tamamladığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde anlaşılıyorsa bu kural uygulanmaz (TMK m. 544).
Şartlara uyulmazsa vasiyetname ne olur?
Şekil eksikliği vasiyetnameyi kendiliğinden yok saymaz. Kanun bunu bir iptal davası sebebi olarak düzenler. İptal sebepleri şunlardır (TMK m. 557):
- vasiyetname, kişinin vasiyet yapma ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
- yanılma, aldatma, korkutma ya da zorlama sonucunda yapılmışsa,
- içeriği, bağlandığı koşullar ya da yüklediği yükümlülükler hukuka veya ahlaka aykırıysa,
- kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.
Davayı, vasiyetnamenin iptalinde menfaati olan mirasçı ya da vasiyet alacaklısı açabilir (TMK m. 558). İptal davasının süreleri ve işleyişi ayrı bir konudur.
Geçerli bir vasiyetname de her şeyi serbestçe dağıtamaz. Çocukları, torunları, anne babası ya da eşi bulunan kişi, mirasının yalnızca saklı paylar dışında kalan kısmı üzerinde vasiyetle tasarruf edebilir (TMK m. 505). Saklı pay, kanunun bu yakın mirasçılara ayırdığı ve vasiyetle ortadan kaldırılamayan paydır. Vasiyetname bu sınırı aşarsa, aşan kısım tenkis davasına konu olabilir. Tenkis, sınırı aşan kazandırmanın indirilmesi demektir.
Ölümden sonra vasiyetname nereye teslim edilir?
Kişi öldükten sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir. Teslim etmeyen kişi bundan doğan zarardan sorumludur (TMK m. 595). Vasiyetname, vasiyet eden kişinin yerleşim yerindeki sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur (TMK m. 596).
Elinde bir vasiyetname bulunan mirasçının onu geçersiz gördüğü için saklaması bu nedenle doğru değildir. Geçerliliği tartışmak, teslimden sonra ayrıca yapılacak bir iştir.
Yazı 8 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre hazırlanmıştır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlı bir değerlendirme olup, somut olaya ilişkin hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.